ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ: ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಹೋರಾಡಿದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರನ ಜೀವನಗಾಥೆ

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ: ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಹೋರಾಡಿದ ಕ್ರಾಂತಿವೀರನ ಜೀವನಗಾಥೆ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ಹೆಸರು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮನ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಯೋಧ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ.

ಅವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸೇನಾನಾಯಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ, ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಖಜಾನೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನಿರಂತರ ತಲೆನೋವಾಗಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು.

ಇಂದು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶೌರ್ಯ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ Azadi Ka Amrit Mahotsav ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ಕಿತ್ತೂರಿನ ರಾಣಿಯ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅನುಯಾಯಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಯೋಧ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರ ಜನನ

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರು 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1798ರಂದು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಭರಮಪ್ಪ ರೋಗಣ್ಣವರ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಕೆಂಚವ್ವ ಎಂದು ಹಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವೇ ಅವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೈಲಹೊಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ರಾಯಣ್ಣನಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ, ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕೌಶಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಚಲಿತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಅವರು ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದರು.

ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ

19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಕಿತ್ತೂರಿನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿಸ್ತರಣಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ವಿಚಾರದಿಂದಾಗಿ 1824ರಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು. ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು.

ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.

1824ರ ಕಿತ್ತೂರು ಹೋರಾಟ

1824ರಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ.

ಕಿತ್ತೂರನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮುಂದಾದಾಗ ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣ ಕೂಡ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.

ಕಿತ್ತೂರಿನ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದರೂ, ರಾಯಣ್ಣನ ಹೋರಾಟ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರು; ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರವೂ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ಇದೇ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರ ಜೀವನದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮನ ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರಿದ ಹೋರಾಟ

ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಬಂಧಿತರಾದ ನಂತರವೂ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮನೋಭಾವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರ ಉದ್ದೇಶ ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.

ಅವರು ಶಿವಲಿಂಗಪ್ಪನನ್ನು ಕಿತ್ತೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಎಂಬುದೂ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.

ರಾಯಣ್ಣನ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಹೋರಾಟದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಚಲಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡುವುದು ಅವರ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು.

ಅವರ ಪಡೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಖಜಾನೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನಂದಗಡ, ಬೀಡಿ, ಖಾನಾಪುರ ಮತ್ತು ಸಂಪಗಾವ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ Azadi Ka Amrit Mahotsav ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

ಈ ರೀತಿಯ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ರಾಯಣ್ಣನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಜನರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ರಾಯಣ್ಣ

ರಾಯಣ್ಣನ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ರಾಜಮನೆತನದ ಹೋರಾಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಸಹಕಾರವೂ ಅವರ ಚಳವಳಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನೀತಿಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬಂಡುಕೋರನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ “terror” ಆಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಯಣ್ಣನ ಬಂಧನ

ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ನೇರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವುದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ದ್ರೋಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ Azadi Ka Amrit Mahotsav ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಲಿಂಗಣಗೌಡ ಮತ್ತು ವೆಂಕಣಗೌಡ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಆ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಯುಧವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಂಧನದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರ ಮೇಲೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದರು.

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಮರಣ

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯಮಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಅವರ ಮರಣ.

26 ಜನವರಿ 1831ರಂದು, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಗಡದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ನೇಣು ಹಾಕಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ Azadi Ka Amrit Mahotsav ದಾಖಲೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 33 ವರ್ಷ.

ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ನಂದಗಡದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಯಣ್ಣನ ಆಪ್ತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಬಿಚ್ಚುಗಟ್ಟಿ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಬಳಿ ಆಲದ ಸಸಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ಆ ಸ್ಥಳ ರಾಯಣ್ಣನ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಏಕೆ ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ?

ರಾಯಣ್ಣನ ಜೀವನ ಕೇವಲ 33 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ, ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು.

ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು:

1. ದೇಶ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ನಿಷ್ಠೆ:

ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹೋರಾಡಿದರು.

2. ಧೈರ್ಯ:

ಬ್ರಿಟಿಷರಂತಹ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಹೆದರಲಿಲ್ಲ.

3. ತ್ಯಾಗ:

ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಅಪಾಯ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಿಲ್ಲ.

ಅವರ ಹೋರಾಟವು ನಂತರದ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಸ್ಮರಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಅನೇಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ “ಗೀಗೀ” ಹಾಡುಗಳು ರಾಯಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತವೆ. ಅವರ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ “ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಬೆಂಗಳೂರು” ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಯೋಧನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರ ಜೀವನ ನಮಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ.

15 ಆಗಸ್ಟ್ 1798ರಂದು ಜನಿಸಿದ ರಾಯಣ್ಣ, ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧನಾಗಿ ಬೆಳೆದರು. 1824ರ ಕಿತ್ತೂರು ಹೋರಾಟದ ನಂತರವೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕು, 26 ಜನವರಿ 1831ರಂದು ನಂದಗಡದಲ್ಲಿ ನೇಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.

ಅವರ ಜೀವನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ನಿಷ್ಠೆ, ಧೈರ್ಯ, ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆ.

ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ “ಕ್ರಾಂತಿವೀರ” ಎಂಬ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಅಮರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.